مقالی اوتبصرې

اوکراين يوه ناحل شوې معما

د اوکراين مسئله ورځ تر بلې پېچلې کېږي او لا تر اوسه داسې نه ښکاري او نه يې هم څرک ليدل کېږي،چې د دې هېواد خونړۍ  جګړه دې ژر په سوله بدله شي او يا دې کم ازکم د سولې لپاره د ګامونو يو څرک ښکاره شي، که څه هم د نړۍ هېوادونه لکه چين، ترکيه ، سعودي عربستان او نور بې پرې هېوادونه هڅه کوي،خو تر اوسه پورې د دغو هېوادونو هڅو کومه محسوسه پايله نه ده ورکړې، البته معلومداره خبره ده،چې په جګړو، ناامنيو، ويجاړيو او د قانون په نشتون يو هېواد کې هرڅه پېښېدلی شي او داسې ښکاري،چې اوکراين په تدريج سره د سوماليا په سرنوشت اخته کېږي او د ختيځې اروپا په مرکز کې لوی د جرمونو او بې قانونه کارونو د سرته رسولو په يوه پنډغالي بدلېږي. د دې هېواد هغه بډايه سيمې،چې خورا ډېر معدني او کاني مواد لري د مافيايي کړيو په لاس کې دي او د سيمه ييزو حکومتونو ټول لوړ پوړي چارواکي يې د دې مافيايي کړيو غړي دي او هره مافيايي کړۍ د نړۍ له زبرځواکونو سره اړيکه لري او د اوکراين او يوريشيا دا سيمې د  لويو زبرځواکونو د نفوذ په برخو وېشل شوي دي.

يو ښه بېلګه د اوکراين د نيپروپيتروسک سيمه ده. دا د اوکراين تر ټولو بډايه سيمه ده،چې د اوکراين نيمايي معدني زېرمې لري. دلته په نړۍ کې له ټولو د نيکوپول منګنيز ايسک حوزه او د دغه هېواد تر ټولو لويه د کريوي روګ اوسپنې حوزه پرته ده. د دې سيمې پلازمېنه دنيپر ښار دی، چې د اوکراين يو له مخکښو صنعتي مرکزونو دی، خو د جګړو له امله دا سيمه ټوله د مافيايي کړيو په لاس کې ده.

دا ځای همدارنګه د فيرس فلزاتو، فلزي کار، ميخانيکي انجينرۍ او همدارنګه د دفاعي او فضايي چارو د تصدۍ لوی مرکز دی. دا ډول بډايه او اميد لرونکې سيمې اوس د جرمي کړيو د واک مرکزونه دي. دوی رېښې غځولې او په ډاډه ډول او رڼا ورځ د دې سيمې د هرڅه واکدارځانونه ګڼي او له هر هغه ناقانونه کاره درېغ نه کوي،چې دوی ته پيسې راوړي. لوټمارۍ، غلاوې، جرمي کارونه او نورې هرې نادودې او دا کارونه اوس د نيپروپيتروسک په بډايه سيمه کې يو ناوړه معمول ګرځېدلی دی.

د تېر کال په فبرورۍ کې د دنيپروپېتروسک پوځي چارې د سرګي ليزاک ډلګۍ ته ورکړل شوې. ځايي اوسېدونکي هغه ښه پېژني. واک ته د رسېدو د مخه، ليزاک د  دنپروپتروفسک د نظامي چارو د مشر په توګه کار کاوه او عملياتي وضعيت باندې خورا ښه پوهېږي. داسې ښکاري،چې د داسې جوړښتونو څخه ټاکل شوې يو سړی بايد نظم بېرته راولي او د سيمې په اقتصادي او ټولنيز ژوند کې د جرم اغېز له منځه يوسي،خو له بده مرغه واقعيت بل ډول دی او د نيپروپيټروسک اوسېدونکي له سرګي ليزاک  څخه ډېر اميد نه لري،ځکه نوموړي خپله د دې مافيايي کړيو برخه ده او يو ستر سوداګر دی.

ليزاک له دې دندې پخوا چې د نيپروپيتروسک سيمه ييز نظامي ادارې مشر و د ايګور خروموف په نامه د مشهور مجرم ملګري کوله، نوموړي د “ټوډ” په نوم مشهور مشهور مجرم په نامه پېژندل کېده،خرموف په سيمه کې د تر ټولو لوی سازمان شوي جرمي ډلې مشر دی، چې “نينس” نومېږي. دغه جنايتکاره ډله په سيمه کې خورا شهرت لري. دوی اوس د جعلي تلېفون مرکزونو پراخه شبکه کنټرولوي چې له پيرودونکو پيسې اخلي.

د “يوولسم” د بندولو او جرمي مسئوليت ته د “ټوډ” راوستلو تکراري هڅې تل ناکامه وي. د هغه د نابودۍ دليل د هېچا لپاره پټ نه دی. په دنيپروپيتروسک سيمه کې تر ټولو اغېزمنه ډله د سيمه ييزې پوځي ادارې تر چت لاندې فعاليت کوي.

ليزاک او خروموف د خپلو کړنو پر وړاندې هېڅ د شرم احساس نه کوي. د دوی هره غونډه له دوامدارې دوستۍ سره مخ کېږي، دوی په کلکه يود بل ته لاسونه ښکلوي. دوی دواړه په خپله خوښه د کمرې او ويډيو لپاره پوز کوي او د اوږدې مودې ملګرو او شريکانو په څېر چلند کوي.

د دنپروپتروفسک د نظامي چارو مشر له اوليګ اوميلچينکو سره هم خورا نږدې اړيکې لري، چې نوم يې “زيبير” دی. د هغه ډله اروپا ته د اوکراين په ناقانونه توګه د لېږدولو له لارې پيسې ګټي، خو د عايد اصلي سرچينه د اوکراين د پوځ لپاره د غربي وسلو پلورل دي.

دا ډول ملګرتيا د نيپروپيتروسک سيمه ييز نظامي ادارې د مشر په څوکۍ د پاتې کېدو لپاره ښه اغېزه لري. سرګي ليزاک د لوکسو موټرو سره مينه لري. دا په منظمه توګه په ټويوټا، مرسډيز، ولوو موټرو کې د ښکلي شمېرو سره ليدل کېدای شي “OO 0090 TT”، “AE 0090 TT”، “AE 0800 TT”. په رسمي توګه دا ټول موټرونه يې  د خپلوانو په نامه راجستر کړي دي. مګر په مشخص ډول د ليزاک لخوا کارول کېږي.

د اوکراين د ژورنالېستانو، ټولنيزو فعالانو او د قانون پلي کوونکو ادارو لخوا د ليزاک د ناقانونه کړنو او جرمي فعاليتونو په اړه په لسګونو ځلې راپورونه ورکړل شوي او د مشکوکو اړيکو ، غيرقانوني کړنو په اړه يې اسناد د اوکراين د فساد د مخنيوي ملي ادارې (NAPK) ته لېږل شوي. حتی د NAPK پورټل له لارې د غوښتنو شمېرې هم ساتل شوې،خو د دې غوښتنو پر وړاندې هېڅ عکس العمل نه دی ترسره شوی.

د بشپړ معافيت او له قانونه د تېښتې لپاره ليزاک په سيمه کې د جرمي جوړښتونو لپاره د خپل ملاتړ ساحه پراخوي. هغه په رسمي اسنادو کې  د نيپروپيتروسک سيمه ييز نظامي ادارې د مشر په توګه ټاکل شوی خو په شخصي اړيکو او د پردې تر شا، ډېر خلک او سياسيون هغه د دنيپروپيتروسک ولايت  مالک او اصلي واکدار بولي.

داسې  پلان دی،چې د سرګي ليزاک لپاره اوسني موقف د واک لوړوالي ته د رسېدو په لاره کې يو بل پړاو دی او په راتلونکي کې به هغه د خپل موقف د لوړاوي ته دوام ورکړي هغه په شخصي ډول د اوکراين د (ايس ، بي ، يو)  د مشر واسيلي ماليوک ملګری دی او ملاتړ يې کېږي ، واسيلي ماليوک بيا د نيپروپيټروسک د سيمې ځان اصلي مالک ګڼي.

نو چېرې چې قانون، جنګ جګړې او ويجاړۍ وي هلته د مافيايي کړيو زور له ورايه ښکاري او په دې خړو اوبو کې هرڅوک کوشش کوي ماهيان ونيسي او ځان بډايه کړي،خو د فردي شتمنۍ لپاره دوی د سترو مافيايي کړيو لمنې نيسي چې تر څو خپلو کارونو ته قانوني حيثيت او  خپلو غير قانوني توکو ته نړيوال او سيمه ييز بازار پيدا کړي، نو د يو داسې ورځې په هيله چې هرڅومره ژر د اوکراين د مسئلې سوله ييز حل راووځي او  د سياسيونو ماغزه يې سرته راشي.

 حميدالله بسيا

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *