دینې لیکنې

د سنتو پیروي کول

د تشهد او سلام ګرځولو سنت او مستحبات

د فرضو په دریم او څلورم رکعت:
– د فرضو په دریم او څلورم رکعت کې ۱- سوره الفاتحه لوستل ۲- تسبیحات لوستل چې د سوره فاتحې په مقدار وي ۳- یا خاموش پاتې کیدل د فاتحې په مقدار دا دری واړه درست او جایز دي سورة فاتحه لوستل افضل دی د تسبح په مقابل کې او تسبیح افضل دي د خاموشۍ په مقابله کې تسبیح به هم د سورة الفاتحې په مقدار لولي البته خاموش پاتې کیدل بعضو مکروه قرار کړي دي خو د فاتحې په عیوض تسبیحو ته چا مکروه ندې ویلي (بحرالرایق ۳۴۵)
– دریم او څلورم رکعت کې به سورة نه یوځای کوي دا خلاف سنت ندی خلاف اولی دی دا حکم صرف د فرض لمونځو نو دی باقي نفل،سنت او واجب کې سورة ورسره واجب ده (بحرالرایق ۳۴۶)
د تشهد سنت :
– په تشهد کې دورود شریف لوستل سنت دي په دورود کې دورود ابراهیمي لوستل سنت دي (شامي۵۱۲)
– د نوافلو په اوله قاعده کې د دورود شریف لوستلو اجازت شته بلکه مطلوب دی هیڅ ممانعت پکې نشته (شامي۵۱۸،شمائل الکبری۱۸۱)
– د دعاګانو لوستل کومې چې احادیثو کې وارد شوي دي او یا هم په قرآن کریم کې مذکور دي افضل او بهتر دي .
– په لمانځه کې دعا په عربي ژبه کې کول پکار دي د دې نه علاوه لمونځ فاسدیږي البته د لمانځه نه بعد اختیار دی چې کومه ژبه کې دعا وغواړي غوښتلای شي.
– په عربي کې به هم داسې دعا نه غواړي کومه چې انساني کلام سره مشابه وي لکه اللهم اعطینی متاعا او مالاً(شرح تنبیتة المصلی ۳۳۵)
– قرآنې دعا ګانې به د دعا په نیت لولي نه د قراءت په نیت او همدارنګه د تمامو امراضو نه د شفاء او د دائمي صحت دعا مکروه اوممنوع بلکه حرامه ده نه د لمانځه نه بعد او نه هم د لمانځه نه ورسته چې په هره ژبه کې چې وي (طحطاوی علی الدر۳۲۹)
– البته مطلق دعا غوښتلای شي (السعایه ۲۴۶)
د سلام کولو سنت:
– د سلام مسنونه طریقه دا ده چې راسته او چپه طرف ته مخ کولو سره دوه ځله اَلسَلامُ عَلَيْكُم وَرَحْمَةُ اَللهِ ویل سنت دي او اننګي مکمل اړول تر دې چې نورو خلګو ته یی اننګي ښکاره شي (فتح القدیر ۳۱۹)
– سنت دا ده چې مخ به لږ نه اړه وي بعضې خلګ لږ شان مخ وګرځوي او سلام وکړي دا خلاف سنت دی (شامي ۵۲۴،۱)
– د لمانځه په سلام کې وبرکاته نشته دا خلاف سنت او بدعت دی (بحر الرایق ۳۵۲)
– اَلسَلامُ عَلَيْكُم وَرَحْمَةُ اَللهِ ویل سنت دي که چا کم کړو نو سلام خو به یی اداء شي لکن خلاف سنت به وي
– همدارنګه السلام علیکم د الف او لام اداء کولو سره سنت دي سلام علیکم که ووایي خلاف سنت دي (بحرالرایق ۳۵۲)
– که په هیره یی سلام ونکړو او پاسیدو نو هغې وخت پورې سلام کولای شي کومې پورې چې خبرې یی نه وي کړي او د قبلې نه کرځیدلی نه وي (شامي ۳۵۲)
– د اقتداء وخت ترهغې پورې دی چې امام د اول سلام د سلام د میم پورې د سلام وخت وي که چا نیت وتړلو او د امام السلام اداء شو نو په جماعت کې داخل نشو نو اقتداء یی درسته نده (طحطاوي علی الدر ۲۳۰)
– د سلام په وخت کې امام لپاره د مقتدیانو فرشتو او نیکانو پیریانو نیت کول سنت دي (کله چې سلام ګرځوه نو د سلام د ګرځولو سره سره دا نیت کول هم پکار دي )
– مقتدي به هم د جومات د تمامو مؤمنانو نیت کوي (بحرالرائق ۳۵۲)
– همدارنګه د کرام الکاتبین نیت هم کوي (بحرالرائق ۳۵۴)
– یو حدیث مبارک کې دي چې هر یو مؤمن باندې پینځه-۵- فرشتې متعینې وي یو روایت کې دی چې اویا فرشتې متعینې وي او په بعضو روایاتو کې تعداد ۱۶۰ ښودل شوي دي (بحرالرائق ۳۵۴)
– مقتدي به په خپل سلام کې د امام نیت کوي او امام ته که مخامخ وي نو دواړو طرفو ته سلام کې به یی نیت کوي ورسره به د محافظو فرشتو او نیکانو پیریانو نیت به هم کوي
– که مقتدي امام پسې شاته ولاړ وي نو امام به یی د دواړو طرفونو په سلام کې نیت کوي .
– د دې لپاره چې دا نیت مودعادت شي نو یو څو ځله دي په ډیر اهتمام سره وکړي نو بیا ورسته ور سره عادت کیږي .
– منفرد به تنها د فرشتو نیت کوي .
– دوهم سلام په ټیټ آواز سره سنت دی چې د اول سلام په مقابل کې لږ ټیټ وي او دومره ټیټ هم نه چې مقتدیان یی نه اوري(بحرالرائق ۳۵۲)
– د مقتدي سلام د امام سلام سره سنت دی یعنې امام چې سنګه سلام شروع کړي نو مقتدې به یی هم شروع کړي چې امام سره په سلام کې شریک شي او مقارنت وشي تأ خیر به نه کوي (طحطاوي ۱۴۸)
– مقتدي به دعا او یا دورود نه وایی بلکه امام سره به سلام ګرځوي اکثره خلګ داسې لیدل شوي دی چې که مقتدي دعا د تشهد نه بعد پوره شوي نه وي او امام سلام وګرځوي نو زر زر هغه دعا پوره کوي او د امام د سلام نه بعد سلام ګرځوي اګر چې دا لږ تأ خیر دی لکن دا کار خلاف سنت دی البته که تشهد یی پوره نکړو او امام ودریده نو زر زر به يی تشهد پوره کړي بیا دي ودریږي (طحطاوی علی الدر )
– همدارنګه که مقتدي دورود هم پوره کړي نه وي او امام سلام وګرځوي نو مقتدي به د دورود پوره کولو په ځای سلام ګرځوي
– د سلام سنت ترتیب داسې دی چې اول راسته طرف ته بیا چپه طرف ته سلام وګرځوي که چا په هیره چپه طرف ته سلام وکړو او بیا یی راسته طرف ته نو اوس به پوره سلام نه واپس کوي بلکه صرف چې راسته طرف ته سلام وکړي نو کافي به شي (الشامي ۵۲۴)
– که راسته طرف ته یی سلام وکړو مګر چپه طرف ترې هیر شو نو که چرته خبرې یی کړې نه وې او قبلې نه یی مخ ګرځولای نه وي نو دوهم سلام کولای شي او که چرته بیا خبرې او د قبلې نه یی مخ ګرځیدلی وه بیا یی نشي کولای.(طحطاوی ۱۴۹)
– سنت ده چې مسبوق(یعنې چې یو او یا دوه رکعته تری فوت شوې وي) د خپل امام د سلام ګرځولو انتظار وکړي ځکه سنت دا ده چې د امام آواز اوریدو سره فوراً به نه دریږي بلکه د دواړو سلامونو نه بعد به خپل رکعت پوره کولو لپاره به جګ شي نو د دویم سلام انتظار کول سنت دي (شامي ۳۷۷)
– مسبوق به د دویم سلام انتظار ځکه کوي چې هسې نه داسې وشي چې اول سلام د سهوې وی بیا به مسبوق په سجده سهوه کې شاملیږي اکثر مسبوق د امام نه وړاندې پاسي د دویم سلام انتظار نکوي بلکې د امام آواز اوریدو سره د رکعت مکمل کولو لپاره پاسي دا خلاف سنت او مکروه تحریمې کار دی(طحطاوي ۱۵۰)
– د عذر به وجه مسبوق زر لمونځ پوره کولای شي البته که وخت تنګ وي یا د ختمیدو یی خطره وي او یا د رش په وجه خلګو ته په تیریدو کې تکلیف وي او یا د لمونځ د خرابیدو خطره وي نو زر سلام ګرځولای شي او فارغیدای شي (طحطاوي ۱۵۰)
– د امام په ظهر مغرب او عشاء کې اللهم انت السلام …تره آخره په مقدار دعا غوښتل د دی نه زیات دعا غوښتل مکروه دي .
– داسې کول خلاف سنت دي بعضې امامان حضرات د مقتدیانو د خوشحالي لپاره کوي .
– په فحر او عصر کې د کیناستلو اجازت شته .
– په کومو لمونځونو نه بعد چې سنت نشته لکه فجر او عصر د دې نه بعد راسته او یا چپه طرف ته راتاویدل او دعا وظایف کول سنت دي (مراقی الفلاح ۱۷۱)
– د فرایضو نه بعد بغیر د کلام او خبرو نه سنت اداء کول مسنون دي د دې خلاف کول د ثواب د کمي باعث دی(طحطاوی ۱۷۱)
– نور بیا إن شاء الله …

وحیدالله عمر المدنی

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *